19 februari 2015

De archiefstukken uit de nalatenschap van de uitgever Emanuel Querido (1873-1943) en zijn vrouw Jane Querido Kozijn (1866-1943) zijn door hun kleindochter aan het NIOD geschonken en nu voor onderzoek toegankelijk gemaakt.

Emanuel Querido

Emanuel is de oprichter van de nog steeds bestaande gelijknamige uitgeverij. In 1934 begon hij als eerste in Nederland met het uitgeven van serie pocketboeken: de Salamanderpockets. Ook gaf hij in de jaren dertig uitgeweken Duitse schrijvers de mogelijkheid hun werk in Nederland te publiceren in de uitgeverij Querido Verlag en het tijdschrift Die Sammlung.

De familie Querido was in mei 1940 in goeden doen; ze hadden een eigen huis in Laren, een auto, twee dienstmeisjes en geld op de bank. In de loop van de Duitse bezetting kreeg het gezin met steeds verdergaande anti-joodse maatregelen te maken. Beginnend met het ‘in bruikleen’ moeten afstaan van enig huisraad (waaronder een biljarttafel) aan de Wehrmacht. Uit de archiefstukken valt op te maken hoe dit echtpaar op leeftijd en hun zoon (de arts Arie Querido die mede dankzij zijn gemengde huwelijk de oorlog zou overleven) trachtten zichzelf, hun bezittingen en de uitgeverij uit handen van de Duitsers te houden. Zo zagen ze kans hun geldelijke bezittingen te schenken aan hun niet-Joodse kleinkinderen.

Zichzelf konden ze helaas niet redden : Emanuel Querido en Jane Querido-Kozijn werden in juli 1943 in Sobibor vermoord.

De stukken zijn beperkt openbaar. Voor inzage is ondertekening van een archiefverklaring vereist. Ze zijn ondergebracht in Archief 248-2471, Emanuel Querido.

In het Archief 097f, Collectie dossiers afkomstig uit de archieven van de Omnia-Treuhandgesellschaft m.b.H, bevinden zich onder de inventarisnummer 977-978 ook twee dossiers over de Uitgeverij Querido.