Geassocieerd onderzoek

In de jaren dertig van de twintigste eeuw vluchtten tot 35.000 Joden van Duitsland naar Nederland. Christine Kausch onderzoekt de leefomstandigheden van de emigranten en de houding van de vluchtelingen tegenover hun toevluchtsland.

Joodse vluchtelingen uit Duitsland die in 1939 in Amsterdam verblijven

Onderzoeker: Christine Kausch, MA
Looptijd: tot 2014
Beoogde publicatie: dissertatie (Universiteit Münster)
Begeleiders: Prof. dr. Friso Wielenga, Prof. dr. Peter Romijn

Meer informatie:

Onder invloed van de anti-Joodse maatregelen na de machtsovername van de nationaal-socialisten in het jaar 1933, ontstond een Joodse massaemigratie uit Duitsland. Ongeveer 140.000 Joden verlieten Duitsland tussen 1933 en 1937. Tot 35.000 Joodse vluchtelingen verbleven – soms voor kortere tijd – in Nederland en daarmee was het Duitse buurland in internationaal perspectief één van de zes belangrijkste toevluchtslanden. 

In de geschiedschrijving krijgen de vluchtelingen, hun leefomstandigheden en hun omgang met de emigratie en vervolging in Nederland maar beperkte aandacht. In de uitgebreid onderzochte geschiedenis van de jodenvervolging in Nederland kregen de Duits-Joodse vluchtelingen evenmin een bijzondere rol toebedeeld. 

Dit dissertatieproject voorziet in deze leemte met behulp van een perspectief dat zich richt op dagelijks leven en mentaliteit. De aandacht gaat in het bijzonder uit naar de situaties en percepties van de vluchtelingen zelf. Op die manier ontstaat een beter zicht op de leefomstandigheden van de emigranten onder de toenemende beperkingen in het emigratieland, de houding van de vluchtelingen tegenover hun toevluchtsland en de specifieke situatie tijdens de 'tweede vervolging', die na de bezetting van Nederland werd ingezet.

De hoofdbron voor het onderzoek vormen egodocumenten zoals brieven, dagboeken en memoires van vluchtelingen. Daarnaast neemt de onderzoeker inteviews af, verricht ze krantenonderzoek en maakt ze gebruik van documenten van hulpcomités.