Uitgelicht onderzoek

Militair gezag in Nederland 1944-1946 is een studie naar de werkzaamheden van het Nederlandse Militair gezag in de overgangstijd na de geallieerde bevrijding van Nederland.

Poster van het Militair Gezag (1945)

Onderzoeker: dr. Dick Schoonoord
Looptijd: 2005-2008
Publicatie: Het 'Circus Kruls'. Militair Gezag in Nederland 1944-1946 (Amsterdam 2011).

Meer informatie:

"Het is zoo ver. De lange nacht van de bezetting is voorbij. De Mof is weg. Het leven kan weer beginnen", zo luidden de optimistische openingszinnen van een brochure van het Militair Gezag (MG). De bevrijding waar de bevolking jarenlang reikhalzend naar had uitgekeken, bracht echter geen snelle terugkeer naar de vooroorlogse levensstandaard. Gevechten leidden tot ernstige schade aan de infrastructuur en het duurde geruime tijd voordat het geallieerde bevoorradingsapparaat in staat was voedsel te leveren in aanvulling op het schaars beschikbare. De euforie van de bevrijding kon dan snel omslaan in ongeduld als het herstel van de voedselaanvoer en de nutsvoorzieningen niet snel genoeg ging.

Het MG was zich maar al te bewust van de problemen die bevrijding met zich meebracht. Na de bevrijdingsroes zou de kater komen en de nodige vragen zich opdringen. Wie ging besturen en hoe gebeurde dat? Welk naoorlogs beleid ging de regering voeren? Wie ging de nieuwsvoorziening voor zijn rekening nemen in een land waar vrijwel geen papier meer was, geen elektriciteit om de persen te laten draaien en waar een groot deel van de pers een besmet verleden had?

Het MG waarschuwde dat het in de eerste periode na de bevrijding "een reuze warboel" zou zijn. Nu was voorlichting niet de sterkste zijde van het MG, maar het was een mededeling die de bevolking niet graag wilde horen. De boodschap was dat een volk dat het jaren "tegen een heele menagerie van losgelaten Nazi-honden" had uitgehouden zich niet van de wijs zou laten brengen door "één klein, kortstondig katertje". Maar de kater was niet klein en niet kortstondig. De in september 1944 begonnen bevrijding kon pas in mei 1945 worden voltooid.