Uitgelicht onderzoek

Er verstrijkt in Nederland vrijwel geen dag zonder een aan de Tweede Wereldoorlog gewijde herdenkingsbijeenkomst en geen week zonder onthulling van een dito gedenkteken. In het boek Rondom de stilte: Herdenkingscultuur in Nederland beschrijft Rob van Ginkel dynamiek van de herinnering van de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

Wij herdenken onze helden! (1945)

Onderzoeker: dr. Rob van Ginkel
Looptijd: 2008-2011
PublicatieRondom de stilte. Herdenkingscultuur in Nederland (Amsterdam; Bert Bakker 2011).

Meer informatie: 

Na een periode van verminderde belangstelling heeft de openbare herinnering aan de oorlog sinds het begin van de jaren tachtig een onmiskenbare comeback gemaakt. Het aantal gedenktekens is sedertdien gestegen, de kalender met nieuwe herdenkingsbijeenkomsten gevuld, de deelname aan herdenkingsceremonies toegenomen en het rituele repertoire rond herdenken en vieren gevarieerder geworden. De diversiteit aan herinneringsgemeenschappen is gegroeid en mede hierdoor vormt de herdenkingspraktijk steeds inzet van politieke strijd en pogingen tot toe-eigening en herdefiniëring. In het herdenkingstheater zijn nieuwe gezichten op het toneel verschenen, en recentere oorlogsmonumenten verschillen wat beeldtaal en symboliek betreft sterk van oudere.

Het is deze dynamiek van de herinnering – herdenking als herordening – die in Rondom de stilte: Herdenkingscultuur in Nederland centraal staat. Vanuit een veelzijdig perspectief analyseert Rob van Ginkel de wording, continuïteit en verandering van de rituelen, symbolen en gewoonten waarmee oorlog, bezetting en bevrijding in herinnering worden geroepen, de vormgeving, inscripties en betekenis van monumenten, de in herdenkingsteksten gehanteerde beeldspraken en retoriek en de onderliggende opvattingen, motieven en belangen van organisatoren, deelnemers en toeschouwers. Nationale en lokale gedenktekens en grotere en kleinere herdenkingen en bevrijdingsvieringen passeren de revue, waarbij tevens aan de orde komt hoe telkens weer andere betrokkenen een hoofdrol kregen of opeisten. Aan de hand van de herinnering aan de luchtoorlog wordt bovendien ingegaan op enkele saillante ongerijmdheden in de herdenkingspraktijk.